19 sty Pamięci Jerzego Stefana Nawrockiego – rok po pożegnaniu
W 2024 roku Jerzy Stefan Nawrocki został uhonorowany brązowym medalem „Zasłużony Kulturze Gloria Artis”. W rocznicę jego pożegnania przypominam postać pisarza związaną z Rzeszowem i środowiskiem twórczym regionu. Medal ów nadawany jest osobom szczególnie wyróżniającym się w dziedzinie twórczości artystycznej, działalności kulturalnej lub ochronie kultury i dziedzictwa narodowego.
Wcześniej wielokrotnie nagradzany za swoją działalność literacko-artystyczną zapisał się tak na mapie kulturalnej Podkarpacia, jak i w pamięci mieszkańców, czytelników, koleżanek i kolegów po piórze. Jerzy Stefan Nawrocki to autor wielu artykułów, książek; dziennikarz, a przy tym zasłużony działacz w szerzeniu i promocji literatury i słowa pisanego. Zajmował się malarstwem i grafiką. Organizator różnych inicjatyw kulturalnych. Należał do rzeszowskich oddziałów: Regionalnego Stowarzyszenia Twórców Kultury i Związku Literatów Polski oraz Brzozowskiego Uniwersytetu Ludowego.
Chciałabym zwrócić szczególną uwagę na jedną z jego książek: „Ten tętent karych koni. CIENIE”. Jest to świadectwo mieszkańca miasta – pisarza wnikliwie obserwującego zmieniającą się powojenną rzeczywistość. Przy czym należy podkreślić, że jest to rzeczywistość widziana oczami lwowianina – najpierw z perspektywy dziecka, potem młodzieńca i dorosłego, którego życie toczy się dokładnie tutaj, w Rzeszowie. I to tu, w tym mieście wiele lat temu, rozpoczął nowy etap.
Na skutek zawieruchy wojennej opuścił rodzinny Lwów i wraz z rodzicami dotarł do Rzeszowa i już tu pozostał. W relacji książkowej uderzają fragmenty dotyczące podróży pociągiem czy późniejszego dorastania i zapuszczania korzeni w Rzeszowie. Są to obrazy pełne szczegółów, wnikliwe, świadczące o empatii i potrzebie zachowania tego, co mija. Wiele w tych obrazach poezji.
Nagrody
Podczas zbierania materiałów potrzebnych do złożenia wniosku o przyznanie brązowego medalu Gloria Artis byłam zaskoczona, jak wiele nagród za prowadzoną działalność ma na swoim koncie Jerzy Stefan Nawrocki. Oto przykłady niektórych:
- Odznaka Zasłużony dla Województwa Rzeszowskiego (1989),
- I Nagroda Literacka Miasta Rzeszowa (2008),
- I Nagroda Literacka Zarządu Woj. Podkarpackiego (2011),
- Honorowa odznaka Zasłużony dla Kultury Polskiej nadana przez Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego (2015),
- Brązowy Krzyż Zasługi dla LOK,
- Złoty Medal 120-lecia Związku Zawodowego „Budowlani”,
- Nagroda Sejmowej Komisji Kultury (1985),
- II Nagroda Stowarzyszenia Dziennikarzy Polskich (1986)
- „Złote Pióro” (2007) Związek Literatów Polskich Oddział Rzeszów (za dokument literacki poświęcony powojennej historii Rzeszowa „Cienie: …ten tętent karych koni”)
Czego jeszcze można było nie wiedzieć o Jerzym Nawrockim
Należał do ekipy filmowej „Oset” działającej od 1976 r. przy Wojewódzkim Domu Kultury w Rzeszowie. Działalność prowadzona była jako zajęcia warsztatowe i laboratoryjne oraz wyjazdowe: plenery filmowe i fotograficzne w Bieszczadach. Filmy kręcono tradycyjnymi metodami na taśmie światłoczułej. Były to prace w pełni autorskie, tworzone samodzielnie – począwszy od scenariusza, poprzez zdjęcia, obróbkę chemiczną, montaż i udźwiękowienie. Można się domyślać, że to był długi proces. Filmy te zdobywały prestiżowe nagrody. Na Ogólnopolskim Konkursie Filmów Amatorskich w Poznaniu „Oset” dwukrotnie otrzymał nagrodę zespołową za wybitne osiągnięcia artystyczne.
Działalność kulturalna – wybrane role i inicjatywy
Jerzy Nawrocki systematycznie uczestniczył w zebraniach rzeszowskiego oddziału RSTK. Brał udział w spotkaniach literackich, podczas których zabierał głos na temat przedstawianej twórczości. Relacje ze spotkań zamieszczał w gazecie „Osiedlowy Świat”. Badał i nadawał kierunek działalności innych twórców. Często dodawał im skrzydeł, wzmacniał wiarę w możliwość tworzenia; równolegle był szczerym w swych opiniach.
Podczas prowadzenia comiesięcznych, kultowych już spotkań literacko-artystycznych w Osiedlowym Domu Kultury „Karton” – wraz z wieloletnim współpracownikiem Józefem Tadlą – przybliżał sylwetki autorów, propagując literaturę i sztukę na podstawie konkretnych osób. Byli to twórcy z regionu, Polski oraz spoza kraju ( m.in. Litwy, Ukrainy, Słowacji, Niemiec). Organizator Regionalnego Konkursu Dziennikarzy Młodzieżowych i Twórców. Prowadził działalność wydawniczą.
Kawa, papierosy, literatura
Miłośnik czarnej, mocnej kawy, papierosów i książek. Poczucie humoru w połączeniu z przenikliwością spojrzenia na świat pozwalało na wnikliwą ocenę otaczającej go rzeczywistości. Należy podkreślić, że dzięki determinacji i staraniom Jerzego Stefana Nawrockiego oraz innych twórców rzeszowski oddział RSTK jest jednym z najdłużej działających stowarzyszeń na mapie Polski.
Na zakończenie – cytat
Rozmyślałem o ludziach. O tych tysiącach ludzi przez życie których się przewinąłem, a oni wszyscy przewinęli się przez moje. I o setkach tysięcy spraw, z których niemal wszystkie zostały zapomniane i zamknięte w sanktuarium komórek mózgu, jako karman doświadczeń dla przyszłego atmanu, który być może się zrodzi. Szukałem KLUCZA.
Z książki „Śwetaketu” Jerzy Stefan Nawrocki, Wydawnictwo Abilion, Rzeszów 2016
Przy pisaniu tekstu korzystałam z:
https://zlp.rzeszow.pl/index.html
oraz z materiałów własnych.